Toplumda sık duyulan bir söz vardır: “Baba parası yeme, çalış.”
İlk bakışta kulağa mantıklı gelir. İnsan kendi emeğiyle kazanmalı, üretmeli, ayakları üzerinde durmalıdır. Ancak bu sözün içinde çoğu zaman fark edilmeyen büyük bir çelişki saklıdır. Çünkü bu sözü söyleyenlerin bir kısmı da aslında kendi hayatlarında farklı şekillerde “baba parası” yemektedir.

Bir insan düşünelim. Çocuğuna destek olmuyor, para vermiyor, hatta “Git çalış, benim paramı yeme” diyor. Fakat o kişi neyi unutuyor? Kendisi de bir babadır. Yani “baba” sıfatını taşıdığı anda zaten bir neslin devamı sayesinde hayatını kurmuştur. Çocuğu olmasa belki yaşlandığında ona bakacak kimse olmayacak, yalnız kalacaktır. Yani çocuk da aslında geleceğe yapılan bir yatırımdır. Bu durumda sadece çocuk baba parası yemiyor; baba da bir gün çocuk emeğiyle yaşayabiliyor.

Üstelik olay burada bitmiyor. O babanın bugün sahip olduğu ev, araba, iş yeri ya da rahat yaşam belki de kendi babasından kalmıştır. Dededen kalan arsa, aileden gelen sermaye, hazır kurulu düzen… O zaman ne oluyor? Çocuğuna “baba parası yeme” diyen kişi aslında kendi babasının bıraktığı imkanlarla yaşamaya devam ediyor olabilir. Yani ikinci katman ortaya çıkıyor: Kendi babasının parasını yemek.

Daha da ilginci, çocuk çalışmaya başladığında bazen bu kez roller değişiyor. Baba bu sefer “Oğlum bana yardım et”, “Maaştan biraz ver”, “Ev masrafına katkı yap” demeye başlıyor. Böylece çocuk kazansa bile kazancının bir kısmı yine aileye gidiyor. Bu durumda baba sadece kendi babasının imkanlarını kullanmakla kalmıyor, çocuğunun emeğinden de pay alıyor. Böylece ortaya üç katlı bir döngü çıkıyor:

Kendi babasından gelen imkanları kullanmak,
Kendisi baba olduğu için çocuktan kısıp kendi geleceğini kurmak,
Çocuğunun kazancından faydalanmak.

Aslında insan hayatı tamamen birbirine bağlı kuşaklardan oluşuyor. Kimse sıfırdan başlamıyor. Birinin büyüttüğü çocuk, başka birinin gelecekteki desteği oluyor. Birinin yaptığı birikim, sonraki neslin başlangıç noktası oluyor. Bu yüzden “Ben tamamen kendi emeğimle geldim” demek çoğu zaman eksik bir bakış açısıdır. Çünkü insan doğduğu andan itibaren bir ailenin, bir geçmişin, bir emeğin üzerine kurulmuş bir hayata başlıyor.

Hatta işi daha da ileri götürebiliriz. Bir insan devlet okulunda okuduysa toplumun vergileriyle eğitim aldı. Aile evinde kaldıysa kira derdi yaşamadı. Dededen kalan bir mahallede büyüdüyse çevre avantajı elde etti. Bir tanıdık sayesinde işe girdiyse sosyal miras kullandı. Yani bazen sadece para değil; çevre, imkan, bağlantı, bilgi ve güven de miras olarak aktarılıyor. Bunların hepsi görünmeyen “baba parası” çeşitleri sayılabilir.

Bu nedenle mesele aslında “baba parası yemek” değil, insanın aldığı desteği nasıl kullandığıdır. Çünkü destek almak utanılacak bir şey değildir. Asıl önemli olan, o desteğin üstüne bir şey koyabilmek, emeği küçümsememek ve başkasını aşağılamamaktır ve hatta para versem bir şey yapamazdı demek, daha bir şey olmadan, olmuş gibi iftira atmaktır, belki de çok güzel işler yapacaktı ve tüm insanlığa faydalı olacaktı, bu desteği çocuğundan esirgeyerek, böylece aslında toplumsal düzenide kötü etkilemiş toplum düzeninden kaçmış oldu, aile kaçağı oldu.

Belki de en büyük çelişki şudur:
Bazı insanlar kendi hayatlarında sayısız destekle büyürken, çocuklarına destek vermeyi zayıflık gibi gösteriyor. Halbuki insanlık tarihi boyunca aile dediğimiz şey zaten birbirine destek olan insanların oluşturduğu bir yapıydı. Anne babalar çocuklarına yardım eder, çocuklar yaşlanınca anne babalarına bakar, nesiller birbirine omuz olurdu.

Sonuç olarak “Baba parası yeme” sözü bazen sanıldığı kadar basit değildir. Çünkü çoğu insan hayatının bir noktasında ya baba parası yemiştir, ya çocuk desteğiyle ayakta kalmıştır, ya da aileden gelen görünmez avantajları kullanmıştır. İnsan tamamen tek başına yükselen bir varlık değildir. Hepimiz biraz geçmişimizin, biraz ailemizin, biraz da birbirimizin emeğiyle yaşarız.

Şunlar güçlü başlık seçenekleri olabilir:

• “Baba Parası” Dedikleri Şey Aslında Nedir?
• Kim Gerçekten Baba Parası Yiyor?
• “Baba Parası Yeme” Sözünün Büyük Çelişkisi
• İnsan Tek Başına mı Yükselir?
• Nesillerin Görünmeyen Emeği
• Herkes Birinin Desteğiyle Büyür
• Görünmeyen Miras: Sadece Para Değil
• Destek Vermemek mi, Destekle Büyütmek mi?
• Baba Parası mı, Nesillerin Emeği mi?
• Kimse Sıfırdan Başlamaz
• Çalışmak mı, Destek Görmek mi?
• Bir Neslin Diğerine Borcu
• “Kendi Emeğimle Geldim” Gerçekten Doğru mu?
• Aile Desteği Utanç mı, İnsanlığın Temeli mi?
• İnsan Tek Başına Değil, Destekle Büyür
• Destek Esirgemek Sadece Çocuğu Değil, Toplumu da Kaybettirir
• Baba Parası Tartışmasının Görünmeyen Yüzü
• Nesilden Nesile Akan Emek
• Görünmeyen Baba Paraları
• Toplumun Unuttuğu Gerçek: Herkes Birilerinin Emeğiyle Yaşar